
Pas deklaratave të bëra nga këngëtarja Alida Hisku në emisionin “Mes’dritë” në Vizion Plus, lidhur me përdorimin e zërit të saj në projektin “Thana” të Tayna-s, çështja ka marrë vëmendje të gjerë publike dhe ka ngritur pikëpyetje mbi aspektin juridik të marrëveshjes dhe kompensimin financiar.
Duke qenë se deklaratat prekën drejtpërdrejt çështje të të drejtave të autorit, autorizimeve kontraktore dhe pagesave, Anabel Media kontaktoi zyrtarisht menaxhimin e Doruntina Shalës (Tayna) për të kërkuar më shumë informacion për përdorimin e këngës “Vajzat e fshatit tim”, një këngë me kompozitor Enver Shëngjergjin, tekst nga Zhuliana Jorganxhi dhe interpretim të Alida Hiskut.
Më poshtë, po publikojmë të plotë dhe të pandryshuar deklaratën e dërguar nga menaxherja e artistes, Rina Malsori.
“Përshëndetje,
Po ju drejtohem si menaxhere e Doruntina Shalës (Tayna) në lidhje me raportimet dhe deklaratat e fundit të bëra nga Alida Hisku për projektin “Thana”.
Për korrektësi profesionale dhe për të shmangur çdo dezinformim, po ju paraqes faktet:
Të drejtat autoriale për vargun “Anës e pas anës o, lumit të fshatit tim” janë marrë me kontratë të rregullt me Enver Shëngjergji, si palë që ka dhënë autorizimin. Pala përfituese është Doruntina Shala (Tayna).
Kontrata është e nënshkruar dhe pagesa është realizuar në vlerë totale 1,500€, sipas kërkesës dhe dakordimit të vetë palës:
– 1,000€ për të drejtat
– 250€ për secilën nga palët përkatëse
Shën.red. Pagesat janë realizuar kështu: Enver Shëngjergji (kompozitor) – 1,000€; Alida Hisku (interpretuese) – 250€; Zhuliana Jorganxhi (tekstshkruese) – 250€
Pra kemi marrëveshje të rregullt, me dokumentacion dhe kompensim financiar të plotë.
Kënga “Thana” është krijim origjinal me:
– Kompozitor/Producent: Mixey
– Tekst & interpretim: Doruntina Shala (Tayna)
Beat-i dhe prodhimi muzikor janë pronë e producentit Mixey, sipas rregullave standarde të industrisë muzikore. Edhe vetë kompozitori ka qenë i qartë që pala tjetër nuk ka pretendime mbi beat-in, pasi ai është krijim i producentit.
Gjithashtu, znj. Alida Hisku në një intervistë tjetër ka deklaruar se këngën “na e ka dhuruar”, gjë që bie në kundërshtim të plotë me pretendimet aktuale. Këto kontradikta të theksuara në deklarime krijojnë konfuzion publik dhe dëmtojnë padrejtësisht reputacionin e artistes.
Sa i përket aspektit financiar: çmimi i një beat-i profesional në tregun aktual dhe kërkesa e tyre për këtë 10% të këngës është dukshëm më i lartë. Megjithatë, ne kemi respektuar plotësisht shumën e kërkuar nga pala tjetër, pa negociata dhe pa kontestim, pikërisht për respekt ndaj moshës, kontributit artistik dhe figurës së saj. Pagesa është bërë ashtu siç është kërkuar prej tyre.
Pra:
– Të drejtat janë marrë me kontratë.
– Pagesa është bërë sipas kërkesës së tyre.
– Beat-i është pronë e producentit sipas rregullave të industrisë.
– Deklaratat publike janë në kontradiktë me njëra-tjetrën.
Duke qenë se ekziston dokumentacion i qartë dhe prova financiare, çdo raportim që sugjeron të kundërtën cenon drejtpërdrejt reputacionin e Tayna-s dhe ekipit të saj.
Në rast se vazhdohet me publikime të pavërteta apo insinuata që dëmtojnë figurën e artistes, do të detyrohemi të ndërmarrim hapa ligjorë për mbrojtjen e reputacionit dhe për shpifje.
Ne nuk kërkojmë polemikë publike. Kërkojmë vetëm raportim të drejtë dhe të bazuar në fakte.
Nëse nevojitet verifikim, jemi të gatshëm të paraqesim dokumentacionin përkatës.
Faleminderit për profesionalizmin tuaj!”
Ekipi i Tayna-s ka vënë në dispozicion të Anabel dokumentacionin përkatës të marrëveshjes dhe pagesës, i cili është parë dhe verifikuar nga stafi i redaksisë.
Ndërkohë, për të kuptuar më qartë aspektin financiar dhe praktikën e tregut për përdorimin e sample-ve apo vargjeve nga këngë ekzistuese, Anabel është konsultuar edhe me një ekspert të fushës së të drejtës së autorit, i cili preferoi të mbetet anonim.
Sipas tij, në të drejtën e autorit nuk ekziston një “çmim minimal” apo tarifë bazë për përdorimin e një pjese muzikore. Pagesa varet nga disa faktorë thelbësorë:
– Sa e dëshirueshme është pjesa që merret (sa e njohur apo identifikuese është ajo)
– Sa e famshme është pala që jep
– Sa e famshme është pala që e përdor
– Si përdoret pjesa (gjatësia dhe roli brenda këngës së re)
– Negociatat konkrete mes palëve
Edhe në tregjet europiane, ku ekzistojnë institucione më të forta për mbrojtjen e të drejtave të autorit, nuk ka çmime fikse për raste të tilla. Një marrëveshje mund të jetë 0 euro, nëse palët bien dakord për autorizim pa kompensim financiar, por mund të arrijë edhe në qindra apo mijëra euro, në varësi të reputacionit dhe potencialit komercial të projektit.
Eksperti shtoi se në Ballkan, veçanërisht për përdorime të këngëve të vjetra, ndodh shpesh që të mos ketë pagesë fare, çka lidhet edhe me mungesën e informacionit ose padijen juridike të artistëve më të hershëm. Në rastet kur ka pagesë, për përdorime të pjesshme të një kënge, shumat zakonisht variojnë nga 400 deri në 1,000 euro përgjithësisht.
Eksperti sqaroi gjithashtu se pagesa për përdorimin e një pjese muzikore jepet për të drejtën e autorit dhe zakonisht ndahet në përqindje mes palëve që kanë të drejta mbi veprën.
Në praktikë, pjesën më të madhe e përfiton kompozitori, si krijues i strukturës muzikore. Më pas vjen tekstshkruesi; interpretuesi ose palë të tjera marrin një përqindje më të vogël, në varësi të marrëveshjes dhe natyrës së përdorimit. Edhe në këtë rast, theksoi ai, nuk ka skemë fikse të detyrueshme: përqindjet dhe ndarja varen nga kontrata konkrete dhe dakordësimi mes palëve.
“Në të drejtën e autorit nuk ekziston çmim standard - ekziston vetëm autorizimi dhe ajo që është rënë dakord mes palëve,” theksoi ai.
