Anabelizim

Kanye West in Tirana: a public bill and the questions that need answers

Kanye West in Tirana: a public bill and the questions that need answers

Kanye West's arrival in Tirana was initially presented as one of the biggest music events ever organized in Albania. One of the most famous artists in the world, a temporary stadium built especially for the concert, and tens of thousands of expected spectators created the idea that Tirana, for one night, would become part of the map of major international concerts. 

According to the official announcement published for the event, the concert is organized by Streetlife, a Berlin-based production company, in collaboration with RedCloud in Tirana. The same announcement states that the organizing partners will cover the costs related to the construction of the temporary infrastructure, the artistic production and the technical realization of the concert. 

But recent developments have taken the concert out of the realm of a private event. With the approval of around 4 million euros from the state budget, it has become a matter of public interest, where the debate is no longer just about the event, the figure of Kanye West or the cultural impact of the concert, but also about how public funds are used. 

Initially, the official position was clear: the concert would not be funded by the state. In a response dated June 10, the Ministry of Tourism, Culture and Sports stated to Citizens.al that “no public funds, grants, subsidies or cost coverage from the state budget have been foreseen” for the event and that the organization was financed entirely by private organizers. 

On July 6, this situation changed. 

How the state budget entered the concert 

The Council of Ministers approved Normative Act No. 3, which authorizes 400 million lek, approximately 4.2 million euros, from the state budget reserve fund for the partial financing of a cultural-tourism activity of international proportions. The act is related to the Kanye West concert, scheduled to be held in Tirana on July 11, 2026. 

In simple terms, this act provides the Ministry of Tourism, Culture and Sports with a fund of 400 million lek from the state budget reserve fund and authorizes the ministry to enter into an agreement with the organizing company for the disbursement of the amount. The act enters into force immediately and is published in the Official Gazette. 

Një akt normativ me fuqinë e ligjit nuk është një procedurë e zakonshme buxhetore. Ai përdoret nga qeveria në raste nevoje dhe urgjence, përpara se të kalojë në procedurë parlamentare. Prandaj pikëpyetja nuk është vetëm nëse shteti mund të mbështesë financiarisht një aktivitet kulturor apo turistik, por nëse ky rast plotësonte kriterin e nevojës dhe urgjencës që justifikon përdorimin e një akti normativ. 

Në këtë pikë, diskutimi kalon nga polemikat e rrjeteve sociale te ligji, procedura dhe transparenca në përdorimin e financave publike. 

Pse nuk mjafton të thuash “interes publik” 

Ndryshe nga sa perceptohet shpesh në diskutimet publike, fondi rezervë nuk është domosdoshmërisht i njëjtë me fondet për emergjencat civile; ai është krijuar për të mbuluar shpenzime jo të përhershme dhe të paparashikuara në momentin e hartimit të buxhetit. Për këtë arsye, çështja nuk është vetëm nëse koncerti përbënte apo jo një “emergjencë”, por nëse financimi i tij plotësonte kriteret ligjore për t’u mbuluar nga ky fond dhe nëse kjo është argumentuar mjaftueshëm për publikun. 

Pikërisht këtë dallim shpjegon ekspertja ligjore Dea Nini për Citizens.al. Sipas saj, ligji “Për menaxhimin e sistemit buxhetor në Republikën e Shqipërisë”, e koncepton fondin rezervë si një instrument të jashtëzakonshëm të administrimit të financave publike, i destinuar për situata të paparashikuara. 

Nini argumenton se fondi rezervë mund të përdoret vetëm për shpenzime që nuk janë të përhershme dhe nuk kanë mundur të parashikohen objektivisht gjatë përgatitjes së buxhetit. Sipas saj, standardi ligjor “nuk lidhet thjesht me faktin që një shpenzim nuk është planifikuar, por me pamundësinë objektive për ta planifikuar atë”. 

Nga ky këndvështrim, fakti që një aktivitet mund të prodhojë përfitime ekonomike, turistike apo kulturore nuk mjafton, në vetvete, për të justifikuar përdorimin e fondit rezervë. Për ta justifikuar juridikisht, argumenton Nini, duhet të provohet se shpenzimi ishte objektivisht i paparashikueshëm dhe nuk mund të financohej përmes procedurave të zakonshme buxhetore. 

Debati juridik lidhet edhe me përdorimin e Aktit Normativ. Sipas saj, duhet bërë dallimi midis interesit publik dhe standardit kushtetues të “nevojës dhe urgjencës”, të parashikuar nga neni 101 i Kushtetutës. Edhe nëse pranohet se aktiviteti ndjek një interes publik, kjo nuk e përjashton detyrimin për të provuar ekzistencën e rrethanave të jashtëzakonshme që justifikojnë shmangien e procedurës normale parlamentare. 

Në këtë rast, argumenton ajo, pikëpyetja bëhet edhe më e fortë sepse koncerti nuk ishte një aktivitet i lindur papritur. Ai ishte planifikuar prej kohësh, kishte kaluar nëpër negociata, marrëveshje kontraktore dhe përgatitje organizative. Relacioni shoqërues i Aktit Normativ, sipas Ninit, nuk e lidh urgjencën me paparashikueshmërinë e vetë aktivitetit, por me pasojat që mund të sillte anulimi i tij në një fazë të avancuar të organizimit. 

Përpos kësaj, një tjetër element lidhet me procedurën që duhet ndjekur për përdorimin e fondit rezervë. Sipas ekspertes, neni 45 i ligjit nr. 9936 kërkon një procedurë të detajuar, e cila përfshin një kërkesë të argumentuar, shpjegimin e arsyeve pse shpenzimi nuk ishte planifikuar, produktet që pritet të realizohen, kontributin në objektivat e institucionit dhe analizën e alternativave të tjera buxhetore. 

Një shqetësim tjetër: gara, precedenti dhe interesi publik 

Anabel.al u konsultua edhe me dy eksperte të tjera ligjore për çështjen. Njëra prej tyre, e cila foli në kushte anonimati, u shpreh se ishte dakord me analizën e Dea Ninit mbi përdorimin e fondit rezervë dhe Aktit Normativ në këtë rast. 

Edhe avokatja Dr. Irena Dule ndan të njëjtin shqetësim dhe ngre edhe disa probleme të tjera. 

“Unë do të shtoja se, së pari, interesi publik nuk është demonstruar. Kjo del qartë nga fakti që në fillim të organizimit nuk kishte financim nga buxheti i shtetit. Kur interesi publik del rrugës, pasi interesi privat po dështon, kjo është qepje e ligjit për të ndihmuar biznesin e favorizuar. 

Së dyti, akti, në shmangie të të gjitha kritereve të cituara në shkrim, si emergjenca dhe interesi publik, ka shmangur edhe garën si efekt anësor, pasi ka destinuar fonde për një subjekt pa iu nënshtruar garës. 

Së treti, kjo krijon një precedent që çdo organizator në të ardhmen të marrë përsipër evente të mëdha dhe, pesë ditë përpara, në rast dështimi të shitjes së biletave, pa shkak ose për shkak të keqmenaxhimit, të mbështetet nga fondi rezervë,” u shpreh Dule për Anabel.al. 

Çfarë thotë qeveria për 4 milionë eurot 

Nga ana tjetër, qeveria e ka mbrojtur financimin e koncertit si një investim me ndikim ekonomik dhe promovues për vendin. Në një reagim publik, kryeministri Edi Rama deklaroi se 4 milionë eurot u vunë në dispozicion “në minutën e fundit” për të shmangur, sipas tij, turpërimin e Shqipërisë përballë afro 25 mijë vizitorëve të huaj nga rreth 80 vende, të cilët kishin blerë bileta për koncertin. 

Edhe relacioni shoqërues i Aktit Normativ, sipas raportimeve publike, argumenton se organizatorët iu drejtuan Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit vetëm disa ditë përpara miratimit të financimit, duke kërkuar mbështetje institucionale dhe financiare për garantimin e zhvillimit të aktivitetit. Në dokument thuhet se eventi rrezikonte të mos realizohej për shkak të rritjes së konsiderueshme të kostove gjatë fazës së organizimit dhe nevojës për të përmbushur disa detyrime kontraktore të rëndësishme. 

Rama ka argumentuar gjithashtu se koncerti pritet të ketë një ndikim të konsiderueshëm ekonomik. Sipas tij, Shqipëria mund të përfitojë jo më pak se 100 milionë euro të ardhura nga rritja e rezervimeve, konsumit dhe aktivitetit ekonomik që pritet të shoqërojë eventin. 

Anabel.al nuk ka mundur ta verifikojë në mënyrë të pavarur këtë parashikim ekonomik dhe as metodologjinë mbi të cilën është mbështetur kjo shifër.  

Pyetjet që mbeten pas argumentit të qeverisë 

Kryeministri ka kundërshtuar edhe kritikat se fondet mund të ishin përdorur për prioritete të tjera publike, duke përmendur vendimet e fundit të qeverisë për financime shtesë në sektorin e shëndetësisë. Megjithatë, këto argumente nuk i japin përgjigje disa prej pyetjeve: pse u bë e nevojshme ndërhyrja e shtetit vetëm pak ditë përpara koncertit, cilat shpenzime konkrete do të mbulohen nga fondi rezervë dhe mbi çfarë analize është bazuar vlerësimi se eventi do të prodhojë përfitime ekonomike në shkallën e deklaruar. 

Kjo nuk do të thotë se koncerti, në vetvete, është i panevojshëm apo se eventet e mëdha ndërkombëtare nuk mund të sjellin përfitime për Shqipërinë. Koncerte të tilla mund të tërheqin vizitorë, të rrisin rezervimet në hotele, konsumin në bare e restorante dhe ekspozimin ndërkombëtar të vendit. 

Debati është ky: kur një aktivitet privat financohet, qoftë edhe pjesërisht, me para publike, ai nuk mbetet më vetëm një çështje organizimi apo shijesh muzikore, por bëhet objekt i kontrollit publik dhe i kërkesës për transparencë. 

Pikërisht për këtë arsye, qytetarët kanë të drejtë të dinë pse u mor ky vendim, pse u mor në këtë moment, cilat kosto do të mbulohen nga fondi rezervë, cilët janë përfituesit e drejtpërdrejtë të këtij financimi, çfarë përfiton shteti në këmbim dhe mbi çfarë baze u arrit në përfundimin se ky ishte një rast që justifikonte përdorimin e fondit rezervë. 

Biletat dhe pyetja: çfarë përfiton shteti? 

Një tjetër element që ka ngritur pikëpyetje lidhet me ecurinë e shitjes së biletave. Kompania e përfshirë në realizimin në terren të eventit në Tiranë, RedCloud, bëri të ditur për Monitor.al se deri në fund të muajit maj ishin shitur rreth 25 mijë bileta. Sipas saj, pragu që koncerti të rezultojë ekonomikisht i leverdishëm është rreth 40 mijë bileta të shitura, ose 67% e kapacitetit. 

Anabel.al nuk ka mundur ta verifikojë në mënyrë të pavarur numrin aktual të biletave të shitura. Megjithatë, në mungesë të një shpjegimi të plotë publik, edhe ky mbetet një element që shton nevojën për sqarim mbi arsyet e ndërhyrjes së shtetit dhe mënyrën se si do të përdoren fondet publike. 

Vlen të shtohet edhe se nëse shitja e biletave dhe subjektet kryesore të përfshira operojnë jashtë vendit, aktualisht është e paqartë se çfarë pjese e të ardhurave nga shitja e biletave tatohet në Shqipëri dhe çfarë përfitimi fiskal të drejtpërdrejtë ka buxheti i shtetit nga ky komponent i eventit.

Pyetjet drejtuar Streetlife dhe RedCloud 

In order to include the position of the parties mentioned in the organization of the event, Anabel.al has contacted both Streetlife and RedCloud. The questions sent relate to the reasons for the financial involvement of the state, the specific items where the approved fund is expected to be used, the method of administering this fund, the performance of ticket sales, the structure of ticket revenues and the expected economic and tourist impact of the event. As of the moment of publication of this article, we have not received a response. If Streetlife or RedCloud react later, the article will be updated. 

Tirana can aim for more, but needs to explain better

Tirana has every right to aim for concerts that put it on the international cultural map, but this ambition does not replace the need for accountability. The moment an event initially presented as private is also financed with public money, it is no longer just a concert, because it becomes a public decision and every public decision requires: clarification, argumentation and responsibility. 

A Kanye West concert may be a spectacle, but how public money is spent should never be left behind the scenes. 

Note: Anabel.al reported the news of Kanye West's concert in Tirana on April 30, when it was made public, as news of cultural/showbiz interest, including the controversies that have accompanied the artist in recent years. Later, Anabel had an Instagram-only promotion agreement with RedCloud, signed before the recent developments and before the state's financial involvement in the event. This agreement did not determine Anabel.al's editorial line or the content of this article.  

REELS

Profecia e Duas ✨

8 minuta video, por Nini premton se ia vlen të shikohet deri në fund.

Rrahjet e zemrës u çakërdisën gjatë kësaj videoje motivuese. Gjithsesi, e morët mesazhin?

Për të aplikuar, dërgoni një portofol të punëve tuaja në 📲069 70 70 150

Jeni team “mblidhni fëmijët” apo “jemi në ambient publik s’më intereson”?

“Hë, se kostum kam veshur! Asgjë wow!” @harpersbazaarus

A) Kushëria që “të ka si motër” B) Shoqja e ngathët C) Kunata D) Komentojeni vetë

Ditëlindja e gjeti Luana Vjollcën në dasmën e këngëtares Kida, e cila celebroi dashurinë e saj me Ajbin. Kur akrepat shënuan orën 00:00, miqtë në tavolinën e Luanës nisën ta uronin dhe t’i këndonin “Happy Birthday”, ndërsa moderatorja fryu edhe qirinjtë e tortës. Por momenti nuk kaloi pa komente në rrjet. Një pjesë e ndjekësve mendojnë se nuk ishte momenti i saj, pasi vëmendja duhej të ishte te nusja dhe dhëndri. Të tjerë, megjithatë, e shohin si një moment spontan mes miqsh dhe mendojnë se nuk ka asgjë për t’u bërë kaq e madhe, pasi gjithçka ndodhi në tavolinën e saj. Po ju, si e komentoni? A ju duket normale apo mendoni se Luana i vodhi vëmendjen nuses?

😍

Cili lloj çifti jeni ju? Ju që jeni single manifestoni sipas porosive të Dua Lipa-s. 💕