Natyra 1, investitorët 0: Historia e ishullit grek që kushton sa një apartament në Tiranë, por askush s'po guxon ta blejë

Ndërkohë që në Shqipëri debati mbi zhvillimet turistike në zona të mbrojtura ka përshkallëzuar në protesta masive të cilat kanë hyrë në javën e dytë, një histori nga Greqia tregon sa të ndërlikuara mund të bëhen projektet e mëdha kur përballen me ligjet mjedisore.

Rasti i ishullit Makri në Greqi tregon se edhe kur një territor është privat, i bukur dhe në dukje "i përsosur" për turizëm luksoz, zhvillimi nuk është gjithmonë i mundur, sidomos kur përplaset me ligjet mjedisore, historinë e pronësisë dhe kufizimet e zhvillimit të tij.

Makri është një ishull i pabanuar në detin Jon, rreth 4 kilometra larg bregut kontinental të Greqisë. Ai është pjesë e ishujve Echinades, një grup ishujsh që sipas mitologjisë greke u krijuan kur perëndia e lumit Achelous ktheu disa nimfa në gurë. Sot, disa prej këtyre ishujve janë në pronësi private; ndër pronarët më të njohur në zonë është edhe Emiri i Katarit, Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, i cili zotëron disa prej tyre.

Në dokumente, Makri duket si ëndrra e çdo investitori: pothuajse 100 hektarë natyrë mesdhetare, pa turistë, pa ndërtime moderne, pa port, pa shtëpi dhe pa infrastrukturë. Në ishull ndodhen vetëm rrënojat e një kishe, një cisternë uji për mbledhjen e ujit të shiut dhe një ndërtesë e vogël.

Pikërisht për këtë arsye, çmimi i tij fillestar në ankand duket i pazakontë: 247 mijë euro. Për krahasim, në shumë tregje europiane, përfshirë edhe Shqipërinë, kjo shumë nuk mjafton as për një apartament mesatar. Por në rastin e Makrit, çmimi i ulët nuk lidhet me mungesën e bukurisë natyrore, por me vështirësinë ekstreme për ta zhvilluar.

Ishulli është blerë për herë të fundit në vitin 1991 nga një biznesmen, por aktualisht ndodhet në duart e administratorëve ligjorë. Për vite me radhë ka pasur përpjepje për ta shitur, madje në disa lista online është reklamuar deri në 8 milionë euro. Në një ankand të vitit 2022, çmimi fillestar ishte 1.5 milionë euro. Tani, vlera ka rënë ndjeshëm.

Arsyeja kryesore është se Makri vjen me një listë të gjatë problemesh ligjore dhe kufizimesh mjedisore. Sipas dokumenteve të ankandit, ishulli është i përfshirë në hipoteka, pretendime tatimore, qira të kundërshtuara, veprime nga kreditorë dhe mosmarrëveshje të gjata me shtetin grek.

Por edhe nëse një blerës do t’i zgjidhte këto mosmarrëveshje, ndërtimi do të ishte jashtëzakonisht i vështirë.

There have been plans in the past to build a luxury resort on Makri, but the project has stalled precisely because of strong legal and environmental restrictions. The island is considered of ecological importance and is classified as a forest area. This means that any land clearing, intervention in nature or construction would be strictly controlled by Greek legislation and European Union rules.

Moreover, Greek laws on coastal protection are among the strictest in Europe. Any intervention near the coast would require numerous permits and detailed assessments. The auction documents warn that any construction project on the island could require up to a presidential decree.

That's why private island market experts say Greece is one of the most difficult countries for buyers dreaming of turning a pristine island into a resort. Especially for foreigners, the process can involve a huge number of permits and approvals. One expert in selling private islands told ABC News that foreign buyers often give up after the first few permits because the procedures become too complicated.

Makri points out that in some places, ecological status and legal restrictions can outweigh market interest. An island may be private, beautiful and relatively cheap, but that doesn't mean it can automatically be transformed into a resort.

Makri's story perhaps reminds us that the value of a territory is not measured solely by what can be built on it. What makes a place difficult for investors is what makes it important to the public: untouched nature, ecological status, and laws that protect it from uncontrolled development.