News

Lajme në pak minuta: Çfarë po ndodh në botë

Lajme në pak minuta: Çfarë po ndodh në botë
Foto: The Guardian

SHBA-ja dhe Danimarka arrijnë marrëveshje për sigurinë e Groenlandës pas kërcënimeve të Trump

Presidenti amerikan Donald Trump njoftoi se SHBA-ja, Danimarka dhe Groenlanda kanë arritur një marrëveshje për sigurinë në Arktik, e cila do t’i mundësojë Uashingtonit të zgjerojë praninë e tij ushtarake në ishull.

Trump tha se marrëveshja i jep SHBA-së kontroll të përhershëm mbi sigurinë dhe nevojat e tjera në Groenlandë, ndërsa kryeministrja daneze Mette Frederiksen dhe lideri i qeverisë së Groenlandës Jens-Frederik Nielsen theksuan se ajo respekton sovranitetin e Danimarkës dhe të drejtën e groenlandezëve për vetëvendosje.

Marrëveshja pritet të nënshkruhet gjatë Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork javën e ardhshme, por për t’u zbatuar do t’i nënshtrohet procedurave parlamentare në Danimarkë dhe Groenlandë.

Presidenti i Letonisë paralajmëron Europën: Lufta me dronë po zhvillohet me ritme marramendëse

Presidenti i Letonisë, Edgars Rinkevics, paralajmëroi se Europa dhe NATO nuk po i ndjekin me të njëjtin ritëm zhvillimet në luftën me dronë dhe mbrojtjen ajrore në Ukrainë, ndërsa përgatitjet aktuale mund të dalin të vjetruara që në mesin e vitit të ardhshëm.

Ai tha se shumë vende të NATO-s do ta kishin të vështirë të përballonin një sulm me raketa ruse dhe se mbrojtja ajrore, kundër dronëve dhe kundër raketave balistike përballet me probleme serioze.

Rinkevics paralajmëroi gjithashtu se Rusia mund të rrisë mobilizimin në muajt e ardhshëm dhe të përdorë dimrin për të shtuar presionin në Ukrainë, ndërsa vendet europiane kanë nevojë për më shumë kohë për të ndërtuar kapacitete reale mbrojtëse.

Rezultatet e Pisa-s tronditin sistemet arsimore europiane, Franca dhe Gjermania në nivelet më të ulëta

Rezultatet e Pisa-s për vitin 2025 treguan rënie të fortë në Francë, Gjermani, Holandë dhe Finlandë, ku përqindja e 15-vjeçarëve që nuk zotërojnë aftësitë bazë në lexim dhe matematikë është rritur ndjeshëm, ndërsa në disa vende rezultatet kanë arritur nivelet më të ulëta të regjistruara ndonjëherë.

Në Gjermani, rreth një në katër nxënës nuk arrin nivelin bazë në shkencat natyrore dhe një në tre në lexim e matematikë, ndërsa në Holandë 39% e 15-vjeçarëve nuk kanë aftësitë bazë të leximit, nga 33% në vitin 2022.

Ekspertët e lidhin rënien jo vetëm me pasojat e pandemisë, por edhe me mungesën e mësuesve, ndryshimet e shpeshta të kurrikulave, pabarazitë sociale dhe përdorimin e tepërt të telefonave, që sipas tyre ka ndikuar në përqendrimin dhe motivimin e nxënësve.

Google konfirmon: Gemini hakoi tre kompani reale gjatë një testi

Google ka konfirmuar se modeli i tij i inteligjencës artificiale, Gemini, depërtoi në sistemet e tre kompanive reale në maj, gjatë një testi të sigurisë kibernetike të kryer nga kompania Irregular, pasi iu dha pa dashje akses në internet.

Në një rast, modeli hamendësoi saktë fjalëkalimin e një kompanie reale, ndërsa në dy rastet e tjera gjeti në internet të dhëna hyrjeje dhe i përdori për të hyrë në sistemet e kompanive, duke u ndalur sapo kuptoi se nuk ishin pjesë e simulimit.

Ndryshe nga OpenAI dhe Anthropic, që kanë bërë publike raste të ngjashme, Google nuk e njoftoi vetë publikisht incidentin, duke argumentuar se nuk pati dëme, ndërsa rastet kanë shtuar shqetësimet për kontrollin dhe sigurinë e modeleve të fuqishme të inteligjencës artificiale.