Njerëzit inteligjentë priren të jenë edhe kureshtarë dhe kjo reflektohet shpesh në mënyrën si zgjedhin ta kalojnë kohën e lirë.
Megjithatë, para se të kërkosh hobin tënd në listë, duhet sqaruar diçka: asnjë aktivitet nuk mund të përcaktojë i vetëm nëse një person ka apo jo IQ, pra koeficient inteligjence, mbi mesataren. Studimet në këtë fushë matin zakonisht aftësinë, përvojën dhe performancën në teste, jo thjesht faktin nëse dikujt i pëlqen një aktivitet i caktuar.
Pra, fakti që luan shah apo lexon rregullisht nuk është provë automatike e një inteligjence më të lartë. Megjithatë, disa hobi lidhen vazhdimisht me aftësitë që matin testet e inteligjencës dhe mund të tregojnë diçka reale për mënyrën si të pëlqen ta përdorësh mendjen.
Po aq i rëndësishëm është edhe dallimi mes kënaqësisë dhe ekspertizës. Një mjeshtër shahu dhe dikush që luan herë pas here ndajnë të njëjtin hobi, por jo të njëjtën përvojë, aftësi apo nivel stërvitjeje.
Me këto kufizime parasysh, ja shtatë hobi pas të cilave qëndrojnë disa të dhëna interesante shkencore.
1. Të luash shah
Studiuesit e kanë krahasuar drejtpërdrejt aftësinë në shah me disa funksione konjitive (aftësi njohëse - aftësitë mendore që përdorim për të përpunuar informacionin, si kujtesa, vëmendja, arsyetimi, të kuptuarit, të mësuarit, zgjidhja e problemeve, marrja e vendimeve).
Një analizë e publikuar në vitin 2016 në revistën Intelligence gjeti një lidhje mes aftësisë në shah dhe aftësive njohëse. Rezultate të ngjashme u vunë re edhe për arsyetimin fleksibël, njohuritë e fituara, kujtesën afatshkurtër dhe shpejtësinë e përpunimit të informacionit.
2. Të luash videolojëra që sfidojnë mendjen
Studimet mbi videolojërat janë më të ndërlikuara, sepse një lojë e shpejtë me aksion, një simulim për ndërtimin e qyteteve dhe një lojë me fjalë kërkojnë aftësi krejt të ndryshme.
Në vitin 2026, studiuesit bashkuan rezultatet e 133 studimeve me 14,245 pjesëmarrës. Ata gjetën lidhje të vogla pozitive mes videolojërave dhe disa aftësive njohëse, përfshirë kujtesën, orientimin hapësinor, vëmendjen vizuale, kontrollin njohës dhe inteligjencën.
Ajo që mund të tregojë ky hobi është dëshira për reagim të menjëhershëm, mësimin e rregullave dhe përballjen me probleme që bëhen gjithnjë e më të vështira.
3. Të lexosh për kënaqësi
Leximi nuk është vetëm mënyrë për të marrë njohuri. Ai kërkon vëmendje, përpunim të gjuhës, lidhje logjike dhe aftësi për të kuptuar gjëra që nuk thuhen gjithmonë drejtpërdrejt.
Një studim i vitit 2023 me 10,243 pjesëmarrës nga projekti amerikan Adolescent Brain Cognitive Development zbuloi se leximi i hershëm dhe i vazhdueshëm për kënaqësi lidhej me performancë më të mirë njohëse gjatë adoleshencës së hershme.
Përfundimi është se njerëzit që lexojnë rregullisht ekspozohen vazhdimisht ndaj fjalëve, ideve dhe këndvështrimeve të reja.
4. Të mësosh një gjuhë tjetër
Mësimi i një gjuhe të re i kërkon trurit të përpunojë tinguj të panjohur, fjalor, gramatikë dhe mënyra të ndryshme për të shprehur të njëjtën ide.
Kënaqësia që vjen nga mësimi i gjuhëve mund të tregojë kureshtje për strukturën, komunikimin dhe kulturat e tjera.
5. Të merresh me programim
Programimi e kthen një ide apo qëllim në një seri udhëzimesh të sakta që kompjuteri mund t’i zbatojë. Ai kërkon ndarjen e problemeve në pjesë më të vogla, zbulimin e gabimeve dhe kalimin e vazhdueshëm nga detajet te tabloja e përgjithshme.
6. Të luash një instrument muzikor
Të luash muzikë kërkon koordinimin e dëgjimit, ritmit, lëvizjeve, kujtesës dhe praktikës së vazhdueshme.
Muzikantët priren të performojnë mirë në disa aftësi njohëse, por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se mësimet e muzikës u kanë rritur inteligjencën e përgjithshme.
7. Shkrimi krijues, vizatimi ose të krijuarit me duar
Hobet krijuese kërkojnë fillimisht prodhimin e shumë ideve dhe më pas gjykim të mjaftueshëm për të përzgjedhur, redaktuar dhe përfunduar diçka.
Inteligjenca ndikon në këtë proces, por po aq të rëndësishme janë motivimi, personaliteti, mundësitë dhe vitet e punës.
Të të pëlqejë fotografia, letërsia, piktura apo dizajni mund të tregojë hapje ndaj ideve të reja dhe aftësi për të duruar paqartësinë.
Çfarë tregojnë në të vërtetë këto shtatë hobi?
Më shumë sesa një rezultat IQ-je, këto hobi tregojnë diçka shumë më interesante: të pëlqen ta mbash mendjen aktive. Të mësosh, të dallosh modele, të zgjidhësh probleme, të korrigjosh gabime apo të krijosh diçka nga e para janë mënyra për ta ushqyer vazhdimisht kureshtjen.
Nëse disa prej tyre janë pjesë e jetës tënde, komplimenti më i bukur nuk është se “ke patjetër inteligjencë mbi mesataren”, por se ke zgjedhur një jetë ku të menduarit, të mësuarit dhe krijimi të sjellin kënaqësi.
-
-
Shqisa e gjashtë për të cilën ndoshta s’keni dëgjuar
12 Korrik, 15:11 -
-
-
Burimi: Science Blog
