Sa herë që një copë biskotë, picë apo bukë bie në dysheme, shumë njerëz ngushëllohen me të ashtuquajturin “rregulli i 5 sekondave”, duke besuar se bakteret nuk kanë kohë të transferohen në ushqim. Por shkenca ka një përgjigje shumë më pak qetësuese, mikrobet nuk kanë nevojë për sekonda për të kaluar nga dyshemeja në ushqim.
Një studim i gjerë i realizuar nga studiuesit e Universitetit Rutgers në New Jersey analizoi pikërisht këtë fenomen. Shkencëtarët kryen 2,560 eksperimente duke hedhur lloje të ndryshme ushqimesh në sipërfaqe të ndryshme për të parë sa shpejt ndodh kontaminimi bakterial.
Rezultatet treguan se transferimi i baktereve mund të ndodhë pothuajse menjëherë, madje në më pak se një sekondë. Kjo do të thotë se ideja se ushqimi është “i sigurt” nëse merret shpejt nga dyshemeja nuk mbështetet nga asnjë provë shkencore.
Për eksperimentin u përdorën katër sipërfaqe të ndryshme, çelik inox, pllaka, dru dhe tapet, si dhe katër lloje ushqimesh: shalqi, bukë, bukë me gjalpë dhe karamele xhelatinoze. Ushqimet u lanë në kontakt me sipërfaqet për periudha që varionin nga më pak se një sekondë deri në pesë minuta.
Studiuesit zbuluan se ushqimet me përmbajtje të lartë uji ishin më të rrezikuara. Shalqiri përthithi më shumë baktere se çdo ushqim tjetër i testuar, ndërsa karamelet rezultuan më rezistente ndaj kontaminimit. Gjithashtu, qilimi transferonte më pak baktere sesa pllakat ose çeliku, pasi fibrat e tij mund të bllokojnë një pjesë të mikroorganizmave.
Megjithatë, koha nuk është faktori i vetëm që përcakton rrezikun. Lloji i ushqimit, pastërtia e sipërfaqes dhe ambienti ku ka rënë ushqimi luajnë një rol po aq të rëndësishëm. Një ushqim i lagësht ose ngjitës do të mbledhë më shumë baktere sesa një biskotë e thatë.
Ekspertët këshillojnë kujdes të veçantë për fëmijët e vegjël, gratë shtatzëna, të moshuarit dhe personat me sistem imunitar të dobësuar. Për këto grupe, ushqimi që ka rënë në dysheme duhet të hidhet pa hezitim, pasi rreziku nga bakteret si salmonela ose E. coli është më i lartë.
Prandaj, herën tjetër kur diçka bie në tokë, bëjini vetes tre pyetje të thjeshta: çfarë ushqimi është, ku ka rënë dhe kush do ta konsumojë? Nëse ka dyshime, zgjidhja më e sigurt mbetet gjithmonë e njëjta: mos e konsumo!
Pra, shkurtimisht shkenca është e qartë: “rregulli i 5 sekondave” është më shumë një mit popullor sesa një fakt. Bakteret nuk presin numërimin mbrapsht për t’u ngjitur në ushqimin tuaj.
