Muaji i lindjes nuk e përcakton personalitetin dhe as nuk e programon sistemin nervor. Megjithatë, kjo ndarje simbolike sipas kafshëve mund t’ju ndihmojë të kuptoni më mirë mënyrën se si reagoni kur ndiheni nën presion.
Edhe pse sigurisht që muaji i lindjes nuk vendos fatin tuaj, disa kërkime kanë shqyrtuar lidhje të mundshme mes stinës së lindjes dhe faktorëve si ekspozimi ndaj dritës, stresi gjatë shtatzënisë, sëmundjet sezonale apo ritmi social në vitet e para të jetës.
Mendojeni këtë listë si një mënyrë argëtuese për të reflektuar, jo si një diagnozë apo etiketë të pandryshueshme.
Janar – Ujku: Udhëheqësi vigjilent që merr kontrollin
Kur keni stres, ju kaloni menjëherë në rolin e mbrojtësit të tufës, njësoj si ujku që vëzhgon horizontin për rreziqe.
Sistemi juaj nervor rrit nivelin e vigjilencës dhe nisni instinktivisht të organizoni njerëzit, të merrni drejtimin dhe të mendoni disa hapa përpara. Në vend që të dorëzoheni, bëheni më të përqendruar. Mendja juaj funksionon në mënyrë strategjike dhe kërkon rrugën më të sigurt për të gjithë.
Ky reagim i ngjan një kombinimi mes përballjes dhe planifikimit. Nuk shpërtheni domosdoshmërisht, por mobilizoheni shpejt dhe merrni përgjegjësi, edhe kur askush nuk jua ka kërkuar.
Ana pozitive është se mund të jeni jashtëzakonisht të besueshëm në një krizë dhe shpesh funksiononi më mirë nën një dozë të caktuar presioni. Problemi është se sistemi juaj nervor e ka të vështirë të qetësohet edhe pasi situata ka kaluar. Mund të riktheni në mendje biseda ose të imagjinoni vazhdimisht çfarë tjetër mund të shkojë keq.
Rigjeneroheni më mirë kur dilni me vetëdije nga roli i “ujkut udhëheqës” dhe lejoni dikë tjetër të marrë drejtimin, qoftë edhe për pak.
Shkurt – Bufi: Vëzhguesi i heshtur që përpunon gjithçka
Nën stres, reagimi i parë është shpesh heshtja, sepse sistemi juaj nervor preferon të vëzhgojë përpara se të veprojë.
Si një buf i ulur mbi një degë, qëndroni mënjanë, mblidhni informacion dhe analizoni gjithçka në thellësi. Mund të rishikoni çdo skenar në mendje ose të tërhiqeni në botën tuaj të brendshme.
Të tjerët mund ta interpretojnë këtë sjellje si ftohtësi ose shmangie, ndërkohë që brenda jush po zhvillohet një proces intensiv.
Trupi mund të jetë në alarm, edhe pse nga jashtë dukeni të qetë ose të shkëputur. Shpesh përpiqeni të ruani neutralitetin dhe të mos krijoni konflikt derisa të kuptoni se çfarë po ndodh.
Përparësia është se merrni vendime të menduara dhe vini re detaje që të tjerëve u shpëtojnë. Sfida është prirja për të ngecur në mendime të pafundme, të cilat e mbajnë trupin të tensionuar.
Ushtrimet e përqendrimit te momenti, lëvizja e lehtë dhe shprehja me zë e emocioneve mund t’ju ndihmojnë ta ktheni vëzhgimin në veprim të qartë.
Mars – Delfini: I ndjeshëm, social dhe lehtësisht i mbingarkuar
Sistemi juaj nervor reagon ndaj stresit si një delfin i kapur mes dallgëve të forta: bëhet më i ndjeshëm ndaj emocioneve të të tjerëve sesa ndaj nevojave tuaja.
Jeni shumë të vëmendshëm ndaj tonit të zërit, humorit dhe tensioneve që askush nuk i shpreh hapur. Trupi juaj duket sikur përshtatet menjëherë me atmosferën e ambientit.
Nën presion, mund të përpiqeni të ruani harmoninë, të bëni një shaka ose të ngushëlloni të tjerët, edhe kur vetë jeni të mbingarkuar. Zakonisht e kuptoni gjendjen emocionale të një dhome përpara se dikush të flasë.
Ky reagim lidhet me përpjekjen për ta menaxhuar stresin përmes marrëdhënieve. Mund të pranoni gjëra që nuk i dëshironi, të përshtateni tepër ose të qetësoni të tjerët për të shmangur konfliktin.
Ana e bukur është empatia, krijimtaria dhe inteligjenca emocionale. Ana e vështirë është se sistemi juaj nervor lodhet shpejt, pikërisht sepse merr shumë sinjale nga ambienti.
Kufijtë e qartë, pushimet nga zhurma dhe lejimi i të tjerëve që të kujdesen edhe për ju mund t’ju ndihmojnë të ruani ekuilibrin.
Prill – Çita: E shpejtë, impulsive dhe e përqendruar te veprimi
Kur niveli i stresit rritet, ju hidheni menjëherë në veprim, njësoj si një çitë që ka dalluar prenë në savanë.
Presionin e ktheni në lëvizje. Do të preferonit të bënit çfarëdo gjëje sesa të qëndronit të bllokuar. Mund të përfundoni detyra me shpejtësi, të nisni biseda, të dërgoni mesazhe ose të përpiqeni të rregulloni problemet përpara se t’i keni menduar plotësisht.
Brenda jush krijohet ndjenja sikur koha po mbaron, edhe kur bëhet fjalë për një problem të zakonshëm dhe jo për një emergjencë të vërtetë.
Ky është një reagim klasik përballjeje ose largimi, ku trupi i jep përparësi shpejtësisë dhe vendimeve të menjëhershme.
Përparësia është se arrini t’i vini gjërat në lëvizje kur të gjithë të tjerët hezitojnë. Rreziku është se mund ta konsumoni energjinë shumë shpejt dhe më vonë t’ju duhet të rregulloni pasojat e vendimeve impulsive.
Provoni të bëni pauza të vogla: merrni tri herë frymë ngadalë përpara se të përgjigjeni ose bëni një shëtitje të shkurtër para se të dërgoni një mesazh të shkruar në nerva. Nuk duhet të hiqni dorë nga shpejtësia, por ta shoqëroni atë me më shumë qartësi.
Maj – Kali: I qëndrueshëm, stoik dhe i ngadaltë për ta shfaqur stresin
Nën presion, përpiqeni të qëndroni të fortë si një kalë që vazhdon të tërheqë një ngarkesë të rëndë.
Instinkti juaj i parë është të vazhdoni përpara, të funksiononi normalisht dhe të mos ankoheni. Mund t’ia zvogëloni rëndësinë shqetësimit, t’i thoni vetes se jeni mirë dhe të përqendroheni te detyrat.
Të tjerët mund të mos e kuptojnë se po përjetoni stres.
Ky model lidhet me shtypjen e emocioneve për të vazhduar performancën. Forca juaj është qëndrueshmëria: mund të përballoni shumë dhe të jeni të pranishëm kur të tjerët dorëzohen.
Dobësia është se stresi mund të grumbullohet në trup në formën e tensionit muskulor, dhimbjeve të kokës, problemeve me tretjen ose lodhjes që duket sikur shfaqet papritur.
Lëvizja e lehtë, bisedat e sinqerta me njerëz të besuar dhe pranimi se “kjo është shumë për mua tani” mund të funksionojnë si valvula të vogla çlirimi.
Qershor – Merkati: Vigjilent, social dhe lehtësisht i alarmuar
Kur stresi shfaqet, sistemi juaj nervor sillet si një merkat që del nga strofka dhe kontrollon me shpejtësi gjithçka përreth.
Bëheni tepër të ndjeshëm ndaj ndryshimeve në sjelljen e njerëzve, toneve të zërit dhe shenjave të vogla se diçka mund të mos shkojë mirë.
Mund të bëni shumë pyetje, të kërkoni siguri nga të tjerët ose ta zhvendosni me shpejtësi vëmendjen nga një shqetësim te tjetri. Radari juaj i brendshëm duket sikur nuk fiket kurrë.
Kjo është një formë vigjilence e shtuar, e lidhur ngushtë me marrëdhëniet dhe ambientin. Ana pozitive është se shpesh jeni të parët që dalloni një problem real dhe mund ta ndaloni përpara se të zmadhohet.
Sfida është se sistemi juaj nervor mund t’i trajtojë situatat e zakonshme sikur të jenë kërcënime serioze, gjë që bëhet rraskapitëse me kalimin e kohës.
Përcaktimi i një kohe të kufizuar për t’u marrë me shqetësimet, relaksimi në momente të paracaktuara dhe përqendrimi i vetëdijshëm te shenjat që tregojnë se jeni të sigurt mund t’ju ndihmojnë të ndaloni së qëndruari gjithmonë në stres.
Korrik – Elefanti: I ndjeshëm, besnik dhe me stres që grumbullohet ngadalë
Reagimi juaj ndaj stresit i ngjan atij të një elefanti: është i thellë, emocional dhe shumë i lidhur me tufën.
Situatat që prekin marrëdhëniet, besnikërinë ose ndjenjën e drejtësisë ju ndikojnë veçanërisht. Mund të mos reagoni fort në moment, por nuk harroni lehtë se si ju ka bërë të ndiheni një situatë.
Plagët e vjetra mund të ndikojnë në mënyrën se si përballeni me problemet e reja. Meqenëse sistemi juaj kërkon të mbrojë lidhjet emocionale, konfliktet dhe tradhtitë mund t’ju destabilizojnë thellësisht.
Fillimisht mund të përpiqeni të ruani paqen, ndërsa zemërimi ose trishtimi shfaqen më vonë, pasi të ndiheni të sigurt.
Jeni zakonisht shumë të kujdesshëm, mbrojtës dhe të përkushtuar ndaj familjes dhe njerëzve që keni zgjedhur të mbani pranë. Megjithatë, mund ta mbani peshën emocionale të një ngjarjeje shumë kohë pasi ajo ka përfunduar.
Ju bëjnë mirë hapësirat e sigurta ku mund t’i shprehni emocionet, ritualet që ju ndihmojnë të lini pas të shkuarën dhe kujtesa se nuk duhet ta mbani çdo përvojë si një gur të rëndë.
Gusht – Luani: I sigurt, dominues dhe gati për t’u përballur
Kur sistemi juaj ndihet i kërcënuar, reagoni si një luan që dikush e ka sfiduar në territorin e tij.
Keni më shumë gjasa të përballeni sesa të largoheni. Mund të ngrini zërin, të mbroni pozicionin tuaj ose të kundërshtoni fort atë që e perceptoni si padrejtësi.
Edhe nëse nuk shpërtheni hapur, brenda vetes bëheni të palëkundur dhe përgatiteni të mbroni krenarinë, reputacionin ose vlerat.
Ky model shfaqet shpesh te njerëzit që e lidhin ndjenjën e sigurisë me kontrollin. Ana pozitive është guximi dhe vendosmëria, sidomos në situata ku të tjerët kanë frikë të flasin.
Ana negative është se mund ta mbivlerësoni rrezikun e disa situatave dhe të krijoni konflikte të panevojshme.
Sistemi juaj nervor qetësohet kur mësoni të dalloni një kërcënim të vërtetë nga një shqetësim i përkohshëm dhe i jepni vetes leje të largoheni, në vend që të mbroni gjithmonë territorin. Pushimi nuk ju bën më pak luan; thjesht ruan energjinë tuaj.
Shtator – Dhelpra: Strategjike, e kujdesshme dhe gjithmonë pranë zgjidhjes
Nën presion, lëvizni si një dhelpër në pyll: me zgjuarsi, kujdes dhe me vetëdije të plotë për rrugën më të afërt të daljes.
Sistemi juaj nervor anon drejt shmangies. Preferoni t’i anashkaloni, t’i vononi ose t’i zgjidhni me strategji situatat stresuese, në vend që të përballeni drejtpërdrejt me to.
Mund të shtyni bisedat e vështira, të ndryshoni në heshtje ambientin ose të shkëputeni mendërisht, edhe pse fizikisht vazhdoni të jeni të pranishëm.
Kjo nuk do të thotë se ju mungon guximi. Thjesht ndiheni më të sigurt kur i mbani mundësitë të hapura.
Ana pozitive është se dalloni kur një situatë nuk e meriton energjinë tuaj dhe gjeni zgjidhje krijuese. Ana negative është se shmangia e vazhdueshme mund ta mbajë sistemin nervor në një gjendje të lehtë alarmi, sepse problemi nuk zgjidhet kurrë plotësisht.
Praktikoni përballje të vogla dhe të menaxhueshme: niseni një detyrë të vështirë vetëm për disa minuta ose bëni hapin e parë drejt një bisede të pakëndshme. Me kalimin e kohës, “truri i dhelprës” mëson se ndonjëherë rruga më e sigurt kalon përmes problemit dhe jo rreth tij.
Tetor – Korbi: Kureshtar, ironik dhe emocionalisht kompleks
Kur stresi ju godet, mund të ngjani me një korb që fluturon mbi një peizazh dhe vëren çdo detaj të pazakontë nga distanca.
Sistemi juaj nervor reagon me një përzierje kureshtjeje dhe cinizmi. Mund ta menaxhoni tensionin përmes humorit të thatë, sarkazmës ose vëzhgimeve therëse.
Në vend që të shpërtheni emocionalisht, analizoni situatën, kërkoni modele dhe ndonjëherë përqendroheni te ana më e errët e saj për t’i dhënë kuptim shqetësimit.
Të tjerët mund t’ju shohin si të distancuar, edhe kur brenda jush po ndodhin shumë gjëra.
Ky është një reagim ku mendja përpiqet ta zgjidhë stresin përmes analizës, ndërsa shprehja e drejtpërdrejtë emocionale vendoset në plan të dytë.
Forca juaj është se mbeteni të kthjellët në periudha të vështira dhe dalloni shpejt kontradiktat ose dinamikat e fshehura. Rreziku është që trupi emocional të mbetet pas, duke sjellë lodhje të pashpjegueshme, ndryshime humori ose një ndjesi boshllëku.
Arti, shkrimi, lëvizja dhe bisedat që shkojnë përtej shakave e analizës mund t’i ndihmojnë emocionet të arrijnë mendimet tuaja.
Nëntor – Pantera: Intensive, e rezervuar dhe e prirur të ngrijë
Nën stres të fortë, tërhiqeni në vetvete si një panterë që zhduket në hije.
Sistemi juaj nervor mund të kalojë në gjendjen e ngrirjes: mendja ngadalësohet, trupi ndihet i rëndë ose i mpirë dhe fjalët bëhen të vështira për t’u gjetur.
Mund të zhdukeni nga jeta sociale, të bllokoni njoftimet ose të mbylleni derisa të ndiheni sërish në kontroll.
Kjo nuk është dobësi, por një mënyrë me të cilën sistemi ul stimulimin kur ngarkesa emocionale bëhet tepër e madhe.
Tërheqja e thellë shfaqet shpesh te njerëzit që kanë përjetuar stres të madh ose të zgjatur. Dhuntia e këtij modeli është aftësia për të menduar në thellësi.
Sfida është se heshtja juaj mund të keqkuptohet si zemërim ose indiferencë. Ndërkohë, ju mund të ndiheni të paarritshëm dhe të pakuptuar.
Ndërtoni ura të vogla drejt lidhjes me të tjerët: dërgoni një mesazh të shkurtër ose caktoni një kufi kohor për tërheqjen tuaj. Edhe pantera ka nevojë për një vend të sigurt ku të pushojë, por jo për izolim të plotë.
Dhjetor – Ariu: Ciklik, i orientuar drejt pushimit dhe i ngadaltë në reagim
Modeli juaj i stresit ngjan me ritmet sezonale të ariut: kaloni nga periudha me shumë energji në faza tërheqjeje të thellë.
Kur mbingarkoheni, sistemi juaj nervor dëshiron të mbyllë derën, të struket dhe të kursejë energji. Mund të flini më shumë, të kërkoni rehati ose të humbisni motivimin, sidomos kur ndiheni sikur nuk keni kontroll mbi situatën.
Në vend që të shpërtheni ose të largoheni me vrap, ngadalësoni dhe përpiqeni të prisni derisa stuhia të kalojë.
Ky është një reagim që synon ruajtjen e energjisë. Ana pozitive është se nuk reagoni lehtësisht në mënyrë dramatike dhe mund ta kaloni një periudhë të vështirë pa shpërthime.
Ana e vështirë është se të tjerët mund t’ju quajnë dembelë ose të painteresuar.
Ju bën mirë ta respektoni nevojën për pushim, por edhe të ruani disa veprime të vogla dhe të vazhdueshme që nuk ju lejojnë të zhyteni plotësisht në “letargji”. Pushoni me zgjuarsi, por dilni herë pas here për të marrë ajër, dritë dhe kontakt me botën.
Bëni paqe me kafshën tuaj të brendshme
Ta imagjinoni sistemin nervor si një kafshë nuk do të thotë ta mbyllni veten brenda një etikete, por është thjesht një mënyrë për t’u dhënë reagimeve një formë dhe një histori që mund ta kuptoni më lehtë.
Kur kuptoni se disa prej reagimeve tuaja janë strategji mbijetese, mund të filloni ta trajtoni veten jo si një problem që duhet rregulluar, por si një qenie që duhet kuptuar.
Mund të jeni një luan që herë pas here zgjedh të largohet, një dhelpër që vendos të qëndrojë përballë problemit ose një ari që krijon rutina për të mos humbur lidhjen me botën gjatë periudhave të pushimit.
Qëllimi nuk është të ndryshoni plotësisht mënyrën se si funksiononi, por të zgjeroni mundësitë tuaja. Kur e njihni reagimin automatik, mund të zgjidhni mjete që ju përshtaten realisht dhe të kujdeseni më mirë për veten herën tjetër që jeta ju vendos nën presion.
Burimi: Discover ëild Science
