Dietat dhe këshillat për ushqyerjen qarkullojnë me shpejtësi në rrjete sociale, veçanërisht në TikTok. Por një studim i ri tregon se pjesa dërrmuese e këtyre këshillave nuk përputhet me udhëzimet shëndetësore dhe ushqimore.
Sipas një sondazhi të ri, 57% e përdoruesve të TikTok nga brezat e mijëvjeçarëve dhe Z-së thanë se janë ndikuar nga tendencat për dietën dhe ushqyerjen që kanë parë në platformë ose se i kanë provuar shpesh.
Problemi është se vetëm 2.1% e përmbajtjeve për ushqyerjen në TikTok rezultuan të sakta.
Ekspertët janë të shqetësuar nga ndikimi i platformës, veçanërisht për shkak të përhapjes së informacionit të pasaktë që mund të ndikojë drejtpërdrejt në shëndet.
Si u krye studimi?
Të dhënat e reja janë pjesë e një projekti të përbërë nga dy faza.
Fillimisht, MyFitnessPal anketoi 2,000 përdorues të TikTok nga brezat e mijëvjeçarëve dhe Z-së. Nga 57% e personave që thanë se ishin ndikuar nga tendencat shëndetësore dhe ushqimore në TikTok, më shumë se dy të tretat, ose 67%, deklaruan se kishin provuar të paktën një nga idetë që bëheshin virale disa herë në javë.
Madje, 30% e të anketuarve thanë se kishin provuar një tendencë të TikTok-ut pavarësisht rreziqeve të mundshme për shëndetin, ndërsa 31% raportuan se kishin përjetuar një efekt negativ nga një tendencë e lidhur me dietat e modës.
“Çdo individ ka nevoja të ndryshme dhe, kur njerëzit përpiqen t'i përshtaten të njëjtave moda apo ide, mund të krijojnë mungesa ushqyese duke hequr grupe të tëra ushqimesh. Nëse nuk marrin atë që i nevojitet trupit, kjo mund të ndikojë përfundimisht negativisht në humor, përqendrim dhe aftësitë njohëse”, thotë Amy Goldsmith, dietologe dhe themeluese e Kindred Nutrition.
Në fazën e dytë, MyFitnessPal bashkëpunoi me Universitetin e Dublinit për të analizuar më shumë se 67 mijë video që përmbanin këshilla për ushqyerjen. Përmbajtjet u analizuan me inteligjencë artificiale dhe u krahasuan me udhëzimet zyrtare për shëndetin dhe ushqyerjen.
Rezultatet paraprake treguan se vetëm 2.1% e përmbajtjeve ishin të sakta kur u krahasuan me këto udhëzime.
Pjesa tjetër, rreth 97.9%, u klasifikua si e pasaktë, pjesërisht e saktë ose e pasigurt, për shkak të mungesës së provave shkencore që mbështesnin pretendimet.
1. Shumë përdorues ndikohen nga tendencat
Fakti që dietat e modës dhe këshillat për ushqyerjen përhapen gjerësisht në rrjetet sociale nuk është diçka e re. Por përmasat e ndikimit të tyre janë shqetësuese.
Më shumë se gjysma e përdoruesve të rinj të anketuar thanë se kishin ndryshuar sjelljen e tyre ose kishin provuar këshilla që kishin parë në TikTok.
Kjo do të thotë se një video e shkurtër mund të ndikojë në mënyrën se si dikush ushqehet, edhe kur personi që e publikon nuk ka asnjë formim profesional në fushën e ushqyerjes.
2. Shumica e këtyre këshillave nuk kanë bazë të mjaftueshme shkencore
Analiza e më shumë se 67 mijë videove zbuloi një kontrast të fortë: vetëm 2.1% e përmbajtjeve për ushqyerjen përputheshin me udhëzimet e rregulluara shëndetësore dhe ushqimore.
Pjesa dërrmuese ishte e pasaktë, pjesërisht e saktë ose nuk mund të vërtetohej për shkak të mungesës së provave shkencore.
3. Disa njerëz i provojnë edhe kur e dinë se mund të jenë të rrezikshme
Një nga gjetjet më shqetësuese është se 30% e të anketuarve thanë se kishin provuar një tendencë ushqimore pavarësisht rreziqeve të mundshme për shëndetin.
Ndërkohë, 31% thanë se kishin përjetuar një efekt negativ pasi kishin ndjekur një dietë të modës.
Problemi është se një dietë që funksionon për një person nuk është domosdoshmërisht e përshtatshme për një tjetër.
“Çdo individ ka nevoja të ndryshme”, shpjegon Goldsmith. Heqja e grupeve të tëra ushqimore mund të çojë në mungesa të lëndëve ushqyese, të cilat me kalimin e kohës mund të ndikojnë te humori, përqendrimi dhe aftësitë njohëse.
4. Edhe kur u besojnë ekspertëve, përdoruesit mund të ndjekin këshilla të pakualifikuara
Pavarësisht ndikimit të TikTok-ut, përdoruesit e brezit Z thanë se u besonin më shumë përmbajtjeve të krijuara nga dietologë të regjistruar sesa informacionit të publikuar nga persona pa kualifikime.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se ata nuk ndjekin tendencat e krijuara nga persona pa formim profesional.
5. TikTok ka gjithnjë e më shumë ndikim te mënyra se si njerëzit informohen
Problemi nuk kufizohet vetëm te dietat dhe ushqyerja.
Ndikimi i TikTok-ut në mënyrën se si njerëzit marrin informacion është rritur ndjeshëm vitet e fundit. Të dhënat e Qendrës Kërkimore Pew treguan se numri i të rriturve amerikanë që merrnin rregullisht lajmet nga TikTok ishte katërfishuar brenda tre vitesh, dhe rreth një e treta, ose 32%, e personave të moshës 18 deri në 29 vjeç thanë se merrnin rregullisht lajmet përmes TikTok-ut.
Kjo e bën edhe më të rëndësishme të kontrollohet burimi i informacionit përpara se të ndryshohet mënyra e të ushqyerit. Në një platformë ku një video mund të marrë miliona shikime brenda pak orësh, fakti që një këshillë bëhet virale nuk do të thotë se është e saktë.
Dhe kur bëhet fjalë për ushqyerjen, një këshillë e gabuar nuk është thjesht një trend i padëmshëm. Ajo mund të ndikojë drejtpërdrejt në shëndet, veçanërisht kur njerëzit heqin ushqime të caktuara nga dieta ose ndjekin regjime ushqimore pa u konsultuar me një profesionist.
