
A ke menduar ndonjëherë për arsyen psikologjike pas asaj ndjesie të pakëndshme që vjen pasi mbaron një libër shumë të mirë?
Shpesh, sapo përfundon një histori tërheqëse, ndien një trishtim të thellë dhe një mall për personazhe që, në fakt, nuk kanë ekzistuar kurrë. Të mos kesh më qasje në një botë ku ishe zhytur plotësisht të krijoi një ndjenjë humbjeje që nuk arrin ta shpjegosh. Në fund të fundit, personazhet për të cilët kishe lexuar nuk ishin realë. Si mund të shkaktojnë një dhimbje kaq të fortë?

Por ekziston një shpjegim shkencor për këtë përvojë, që do të thotë se nuk është thjesht një reagim i tepruar i mendjes sonë.
Çfarë është “hangover”-i i librave?
“Hangover”-i* i librave është, në thelb, një reagim emocional që zgjat edhe pasi libri ka përfunduar. Sigurisht, mund të ndihesh keq kur një personazh i dashur vdes ose kur një roman mbyllet papritur pa një zgjidhje të qartë. Por ndonjëherë, edhe kur fundi është i lumtur, ne sërish mbetemi me ndjesinë e humbjes: faktin që nuk mund të kthehemi më në atë histori.
Hangover: gjendje fizike e pakëndshme që shfaqet një ditë pas konsumimit të tepërt të alkoolit, e shoqëruar me simptoma si dhimbje koke, lodhje, të përziera dhe ndjeshmëri ndaj dritës apo zhurmës.
“Trishtimi që ndiejnë lexuesit pas përfundimit të librit sinjalizon humbjen e diçkaje me vlerë, në këtë rast, humbjen e personazheve me të cilët kemi krijuar një lidhje shumë të fortë, ose humbjen e gjithë botës që libri na ka ofruar”, shpjegon Maja Djikic, profesoreshë e asociuar dhe drejtuese e Laboratorit të Vetëzhvillimit në Shkollën e Menaxhimit Rotman, Universiteti i Torontos.
Sipas saj, ndonjëherë “çështjet qendrore që ngre libri mbeten ende shumë aktive në psikikën e lexuesit dhe, për këtë arsye, ai dëshiron më shumë kohë për të reflektuar dhe për të zbërthyer kompleksitetet që vazhdojnë ta shqetësojnë”.

Pra, jo, nuk je vetëm. Kjo dukuri është më e zakonshme dhe më me ndikim nga sa mund të mendosh.
Si ta kapërcesh “hangover”-in e librave
Tani që e dimë pse ndiejmë dhimbje pasi mbarojmë një libër të jashtëzakonshëm, ja disa mënyra për ta përballuar këtë ndjesi.
Nis një libër të ri
Ka një shprehje të njohur që thotë se mënyra më e mirë për të harruar diçka është ta zëvendësosh me diçka tjetër. Edhe pse kjo këshillë nuk vlen për çdo aspekt të jetës, te leximi funksionon mrekullisht.
Nëse po të mungojnë personazhet e vjetër, rrugëtimet e tyre dhe botët e ndërtuara me kujdes, provo një libër të ri. Zhytu në historinë e një personazhi tjetër dhe, shpesh, do ta gjesh veten duke u dashuruar sërish.

Fol me të tjerët për historinë
Pas çdo humbjeje të madhe, shumë prej nesh gjejnë ngushëllim duke mbajtur gjallë kujtimet. Nëse po ndien mungesën e librit tënd të preferuar, pse të mos flasësh për të me një mik, një grup leximi ose një komunitet lexuesish në internet? Ndarja e mendimeve dhe emocioneve me njerëz që e kanë lexuar të njëjtën histori ndihmon në përpunimin e përvojës.
Shkruaj mendimet dhe ndjenjat e tua
Shkrimi në ditar është një tjetër mjet i dobishëm për të kuptuar dhe përballuar emocionet që të ka lënë libri. Shumë njerëz mbajnë edhe ditarë leximi, ku shënojnë përshtypjet dhe vlerësimet e tyre personale.
Qoftë në një platformë online për katalogimin e librave, qoftë në një fletore private, hedhja në letër e reagimeve dhe lidhjes emocionale me historinë ndihmon në përpunimin e ndjenjave dhe, njëkohësisht, shërben si homazh për librat që kemi dashur më shumë.



